كرم الله وجهه در حق او دعا كرد : * ( بارك الله فيك و فى نسلك . ) * بدان بركت اين مرتبت يافت [ 1 ] . امام ابو حنيفه پيش از امامت بخواب ديد كه استخوان اعضاء رسول صلى الله عليه و سلم پراكنده شده بود و او جمع كردى . معبر تعبير كرد كه علم دين جمع كند و امام باشد . در وقت امامت چون بسر روضهء مبارك حضرت رسول ( ص ) رسيد گفت : السلام عليك يا سيد المرسلين . جواب آمد كه : و عليك السلام يا امام المسلمين [ 2 ] . وفاتش ببغداد در رجب سنهء احدى و خمسين و مايه بعهد ابو دوانيق [ 3 ] . او را به خيزرانيه [ 4 ] دفن كردند . شرف الملك ابو سعد [ 5 ] ، مستوفى ممالك سلطان ملكشاه سلجوقى ، مزار او را عمارت عالى ساخت . عمر امام ابو حنيفه هفتاد سال . از تابعين است . از صحابه اين هفت [ 6 ] كس را دريافته است : انس بن مالك ، جابر بن عبد الله ، ابو الطفيل [ 7 ] ، ابن ابى اوفى عبد الله بن ابى خير و عايشه بنت عجرد . امام مالك بن انس بن مالك بن ابى عامر بن عمير بن حارث بن عثمان بن حنبل

--> [ 1 ] - وى از بعضى از تابعين استماع حديث نموده و قسمتى از فقه و حديث را نيز از قاضى حماد بن ابى سليمان متوفى در 120 هجرى فرا گرفته و بتصريح ابن ابى الحديد ابتدا از تلامذهء حضرت صادق جعفر بن محمد بوده . اهميت خاص ابو حنيفه آن است كه وى در مسائل حقوقى و قضائى و شرعى عمل برأى و قياس و استحسان داشته و آرائى صادر كرده كه مورد قبول كليهء علماء اسلام نيست و بلكه بعضى آن را مطرود مىشمارند ( رك : المنتظم ابن الجوزى كه خود حنبلى مذهب بوده است و تنقيح المقال بنقل از كتاب المنخول ابو حامد غزالى ) . مهمترين آراء خاصهء وى عبارت است از جواز وضو با نبيذ مطبوخ ( در نبودن آب ) ، جواز تكبير نماز به غير عربى با وجود علم به زبان عربى ، واجب نبودن قرائت فاتحه الكتاب در نماز بلكه اگر يك آيه هم بخوانند نماز درست است ، حتى جواز قرائت ترجمه و معنى آن نيز بهر زبانى كه باشد . [ 2 ] - ق : المؤمنين . [ 3 ] - رجوع كنيد به فهرست ابن النديم و ابن خلكان و روضات الجنات و تاريخ بغداد و شرح نهج البلاغه و غيره . [ 4 ] - ب : حراسه ز : بحيدرانيه - ب : حراسه . [ 5 ] - يعنى ابو سعيد محمد بن منصور خوارزمى . [ 6 ] - ف : هشت . ولى تنها اسم شش نفر ذكر شده مگر در نسخهء « ر » كه در حاشيه اضافه نموده : سهل بن سعد الساعدى . [ 7 ] - يعنى عامر بن واثله بن عبد الله الكنانى الليثى كه بيشتر بكنيه خوانده مىشود . وى كه هشت سال از حيات پيغمبر اكرم را درك كرده و نخست در كوفه و سپس در مكه بوده است از محبين حضرت على بن ابى طالب بوده و در سنهء صد يا صد و ده در گذشته . در هنگام مرگ وى آخرين كسى بود كه حضرت ختمى مرتبت را ديده بود .